Mobile money góp phần đưa dịch vụ thanh toán điện tử đến 100% người dân Việt Nam

Hiện nay, trên toàn cầu đã có gần 100 quốc gia triển khai dịch vụ Mobile Money, hơn 1 tỷ tài khoản đã được đăng ký và khoảng 2 trăm tỷ đô-la Mỹ được thanh toán thông qua dịch vụ này mỗi ngày. Nhận thấy rõ tiềm năng của loại hình dịch vụ này, Việt Nam cũng đang tích cực chuẩn bị để triển khai Mobile Money trong thời gian sắp tới. Ngày 6/3/2020, Thủ tướng Việt Nam ban hành Chỉ thị yêu cầu Ngân hàng Nhà nước (NHNN) trình ngay Quyết định cá biệt về việc thí điểm dùng tài khoản viễn thông để thanh toán cho các dịch vụ có giá trị nhỏ (dịch vụ Mobile Money).

Digibank CMS- Sample image floating

Mobile Money là gì?

Mobile Money (hay còn được biết đến là tiền di động), là dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt thông qua tài khoản di động để thanh toán, định danh khách hàng thông qua cơ sở dữ liệu thuê bao di động nên cho phép các thuê bao không cần có tài khoản ngân hàng mà vẫn có thể sử dụng được dịch vụ. 

Trong quá trình chuyển đổi số, thanh toán không tiền mặt hiện đang là xu hướng phát triển bởi sự nhanh chóng, tiện lợi đối với người tiêu dùng và đồng thời mang lại kết quả tích cực trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Đối với ví điện tử, dịch vụ hiện đã được triển khai phổ biến ở nước ta, trước khi thanh toán, người dùng phải chuyển tiền từ tài khoản ngân hàng qua ví để tiến hành thanh toán. Nhưng đối với Mobile Money, người dùng chỉ cần tài khoản di động đã định danh là có thể thanh toán ngay, nhanh chóng và thuận tiện hơn nhiều. Tìm hiểu thêm chi tiết về các lợi ích của tiền di động tại bài viết trước.

                                                                                                                                    Điều kiện triển khai Mobile Money tại Việt Nam

Digibank CMS- Sample image floating

Theo Báo cáo Phát triển Việt Nam 2019 của World Bank Group, hiện có đến 90% người tiêu dùng thương mại điện tử ở Việt Nam vẫn sử dụng tiền mặt để mua sắm trực tuyến, con số là rất cao trong khi Indonesia và Malaysia, lượng người dùng thanh toán không dùng tiền mặt đã chiếm khoảng ½ thị trường. Điều này cho thấy mức độ cấp thiết của việc phát triển các dịch vụ thanh toán tại Việt Nam.

Theo thống kê tháng 12/2019, khoảng 90% dân số Việt Nam có sử dụng điện thoại di động, trong khi đó chỉ có 63% người ở độ tuổi trưởng thành có tài khoản ngân hàng. Cụ thể, đối với các vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa, điều kiện đề người dân tiếp cận tới các dịch vụ ngân hàng là chưa cao, nhưng mạng lưới viễn thông thì hiện tại đã phát triển rộng khắp cả nước. Nhằm giải quyết bài toán phổ cập thanh toán không dùng tiền mặt đối với người dùng ở vùng nông thôn Mobile Money được định hướng phát triển mũi nhọn tại đây. Theo đó, các giao dịch nhỏ trị như gửi xe, mua rau hay các giao dịch định kỳ trả tiền điện, tiền nước, chi phí giáo dục, y tế,... có thể nhanh chóng được thực hiện thông qua Mobile Money. Điều này sẽ thúc đẩy thương mại điện tử, các sàn giao dịch hàng hóa nông nghiệp, thúc đẩy dịch vụ công trực tuyến, thúc đẩy các công ty fintech, các công ty khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, giúp tăng trưởng kinh tế.

Nỗ lực của các cơ quan trong việc triển khai Mobile Money tại Việt Nam

Digibank CMS- Sample image floating

Những thuê bao muốn sử dụng dịch vụ Mobile Money phải có thông tin thuê bao chính xác để định danh. Khác với ví điện tử, việc định danh khách hàng thông qua hệ thống các Ngân hàng, định danh khách hàng của Mobile Money được thực hiện thông qua nhà mạng viễn thông. Nhiệm vụ của các doanh nghiệp viễn thông theo đó là phải có cơ sở công nghệ thông tin để lưu trữ và xác thực chính xác, các doanh nghiệp viễn thông lớn ở Việt Nam đã và đang ráo riết hoàn thiện việc chuẩn hóa thông tin thuê bao của khách hàng. Ngoài ra, tài khoản điện tử định danh được thực hiện thông qua thiết bị di động phải được lưu trữ trên hệ thống chứ không phải mất điện thoại là mất tất cả. Điều này đòi hỏi nhà mạng phải có một hệ thống công nghệ lưu trữ và bảo mật toàn bộ dữ liệu này. Hiện 3 nhà mạng lớn nhất tại Việt Nam là Viettel, VNPT và MobiFone đều đã có kế hoạch sẵn sàng cho việc triển khai Mobile Money, chỉ còn chờ Chính phủ phê duyệt chính sách cho các doanh nghiệp này được phép tham gia vào thanh toán Mobile Money. 

Digibank CMS- Sample image floating

Về mặt pháp lý, hiện tại, các quy định liên quan đến thanh toán di động của Việt Nam được quy định tại Thông tư số 39/2014/TT-NHNN và dự thảo sửa đổi Thông tư 39/2019 hướng dẫn về dịch vụ trung gian thanh toán. Bên cạnh đó, Chính phủ cũng đã ban hành Nghị quyết 02/NQ-CP của Chính phủ có xác định đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt thực hiện những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia năm 2020. Đồng thời, Chính phủ giao cho NHNN chủ trì, phối hợp với Bộ Tư pháp và các cơ quan có liên quan nghiên cứu, đề xuất Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định về việc thí điểm dùng tài khoản viễn thông để thanh toán cho các dịch vụ có giá trị nhỏ (dịch vụ Mobile Money), thí điểm các mô hình dịch vụ thanh toán mới trong khi chưa có quy định của pháp luật để kịp thời đảm bảo công tác quản lý, nhất là đối với các hoạt động thanh toán xuyên biên giới, dự kiến sẽ hoàn thành trong quý IV năm 2020. Đồng thời, NHNN cũng chỉ đạo các tổ chức tín dụng tiếp tục đầu tư, phát triển hạ tầng thanh toán; tăng cường công tác an ninh, bảo mật, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của khách hàng; triển khai ứng dụng các thành tựu của cuộc Cách mạng 4.0 trong cung ứng dịch vụ thanh toán.


Tham khảo:

1.  State of the Industry Report on Mobile Money 2019 of GSM Association published in March 2020
2.  Vietnam Development Report 2019
3.  Thông cáo báo chí Kết quả Tổng điều tra Dân số và Nhà ở năm 2019