NGÂN HÀNG MỞ - XU HƯỚNG TÀI CHÍNH CÔNG NGHỆ CỦA TƯƠNG LAI

Khái niệm “Ngân hàng mở” dần trở nên phổ biến và nhanh chóng được triển khai hiệu quả sau khi xuất hiện trong Chỉ thị dịch vụ thanh toán sửa đổi (Payment Service Directive 2 - PSD2) của Liên minh Châu u. Đứng thứ ba trong top 10 xu hướng phát triển của ngành Ngân hàng trong năm 2020 theo Digital Banking Report Research của The Financial Brand xuất bản tháng 01/2020, đây được coi là công nghệ có khả năng thay đổi toàn diện ngành tài chính.

Digibank CMS- Sample image floating


Ngân hàng mở (Open Banking, còn được biết tới là ngân hàng không biên giới hoặc ngân hàng nền tảng mở), là kiểu ngân hàng tận dụng giao diện lập trình ứng dụng mở (Open Application Programming Interface - Open API) để cho phép bên thứ ba phát triển ứng dụng hoặc cung ứng dịch vụ có thể truy cập thông tin dữ liệu của ngân hàng giúp cho dịch vụ ngân hàng có thể nhanh chóng tiếp cận người dùng thông qua nhiều nền tảng khác nhau. 

Theo yêu cầu của PSD2, Open API hỗ trợ cho Ngân hàng mở phải bao gồm ít nhất 3 yêu cầu sau:

  • Account Information Services (AIS): cho phép các bên thứ ba đọc dữ liệu từ các tài khoản khác nhau trong nhiều chế độ.

  • Payment Initiation Services (PIS): cho phép các bên thứ ba khởi tạo thanh toán

  • Confirmation on the Availability of Funds (CAF): các bên thứ ba có thể xác định liệu số dư khả dụng còn đủ để thanh toán hay không.

Quá trình chuyển đổi từ hệ sinh thái ngân hàng đóng (ngân hàng truyền thống) sang hệ sinh thái ngân hàng mở giúp ngân hàng mở rộng và nâng cấp những dịch vụ có sẵn của mình, có cơ hội trực tiếp tiếp xúc nhiều khách hàng mới và đa dạng.
Digibank CMS - a big picture

                      Sự dịch chuyển hệ sinh thái ngân hàng đóng sang ngân hàng mở - Nguồn: Deloitte Digital

Lợi ích của việc triển khai Ngân hàng mở 


Thông qua Open API, các bên thứ ba có thể dựa trên dữ liệu thông tin đã được xác thực định danh từ ngân hàng để hỗ trợ cho việc nghiên cứu và phát triển các chương trình, công cụ hoặc ứng dụng một cách chính xác và tối ưu để đáp ứng được các nhu cầu cần thiết của khách hàng. Việc triển khai Ngân hàng mở theo đó thúc đẩy hợp tác giữa Ngân hàng và các bên thứ ba giúp các bên tổng hợp được nguồn dữ liệu khá đa dạng và đầy đủ để từ đây phân tích hành vi khách hàng, dự đoán và lựa chọn dịch vụ phù hợp cho từng nhóm đối tượng khách hàng (ví dụ như gợi ý thêm các gói vay tín dụng, gửi tiết kiệm,…). Đồng thời, sự kết hợp giữa nhiều bên còn đem lại điều kiện để các bên tận dụng lợi thế của nhau, hợp tác hỗ trợ, nâng cấp, tăng độ nhận diện thương hiệu, và xây dựng hệ sinh thái mở không giới hạn, tạo nên một trải nghiệm dịch vụ ngân hàng liền mạch cho khách hàng, thu hút nhiều khách hàng hơn.  

Ví dụ tiêu biểu cho thấy giá trị của Ngân hàng mở - ngân hàng DBS tại Singapore, sau khi thực hiện quá trình xây dựng hệ sinh thái mở thông qua Open API và áp dụng chiến lược chuyển đổi số hiệu quả. Từ một ngân hàng có điểm số hài lòng thấp nhất tại Singapore khi mới ra mắt, DBS nhanh chóng trở thành ngân hàng có độ hài lòng cao và đạt giải thưởng "Ngân hàng số tốt nhất thế giới 2018" do Euromoney bình chọn. DBS hiện vẫn đi đầu tại nước này khi phát triển dịch vụ ngân hàng hoàn toàn tập trung vào thiết bị di động, không chi nhánh.

Không chỉ mang lại lợi ích cho Ngân hàng, khách hàng cũng là người được hưởng lợi, họ được tối ưu trải nghiệm nhờ việc dễ dàng có được thông tin và sử dụng được dịch vụ đến từ nhiều nhà sản xuất thông qua một ứng dụng (app) duy nhất thay vì phải dùng nhiều app và ghi nhớ nhiều tài khoản như trước đây. Càng nhiều người dùng tiếp cận được Ngân hàng mở, các API và ứng dụng được tích hợp càng có cơ hội để đa dạng hóa để đáp ứng được nhiều hơn nhu cầu của người dùng.

Bảng dưới đây là thực tế triển khai và phát triển Ngân hàng mở của một số quốc gia tiêu biểu trên thế giới
(Nguồn: Open Banking, Preparing for lift off by ODI &  Fingleton)

Digibank CMS - a big picture

Việt Nam trên đường xây dựng cơ chế mở đường cho Ngân hàng mở phát triển

Tuy vấn đề chia sẻ dữ liệu thông tin của khách hàng với nhiều bên khác là hoạt động tương đối mới và một số lượng không nhỏ người dùng vẫn còn hoài nghi về mức độ bảo mật và an toàn của dữ liệu của mình khi bị chia sẻ cho nhiều bên nên còn nhiều thái độ dè chừng khi tiếp cận dịch vụ này. Các nhà lập pháp và các ngân hàng vẫn đang nỗ lực học hỏi kinh nghiệm, xây dựng khung pháp lý quản lý và bộ tiêu chuẩn phù hợp với tình hình và đặc điểm của thị trường tài chính Việt Nam nhằm không chỉ lấy được lòng tin của người dùng mà còn đảm bảo chắc chắn không để thiệt hại/rủi ro xảy ra.

Dựa trên Quyết định số 328/QĐ-NHNN ngày 16/3/2017, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã thành lập Ban Chỉ đạo về Fintech. Theo đó, một trong số nhiệm vụ trọng tâm của Ban là việc kết nối, chia sẻ dữ liệu thông qua giao diện chương trình ứng dụng Open API.

Tháng 6/2018, Cục Công nghệ thông tin của NHNN đã tiến hành khảo sát giao diện lập trình ứng dụng Open API trong lĩnh vực tài chính ngân hàng để xác định: Hiện trạng mức độ sẵn sàng chia sẻ dữ liệu giữa ngân hàng với khách hàng và bên thứ ba; Nhu cầu về chuẩn kết nối chung cho ngành Ngân hàng và các công ty Fintech.

Dựa trên kinh nghiệm từ các quốc gia phát triển đi trước trong việc triển khai mô hình Ngân hàng mở, tháng 10/2018, Cục Công nghệ thông tin thuộc NHNN đã ký biên bản hợp tác chung với Cơ quan Xúc tiến CNTT Hàn Quốc (NIPA) và Viện Tài chính viễn thông và Thanh toán bù trừ Hàn Quốc (KFTC) về giao diện Open API trong lĩnh vực ngân hàng.

Giới chuyên gia cho rằng, phát triển Open API sẽ là cách giúp ngân hàng giải quyết được bài toán đa dạng hóa dịch vụ tài chính, tiếp cận đến các phân khúc khách hàng khác nhau với chi phí về nguồn lực con người, tài chính hợp lý và thời gian phát triển sản phẩm sẽ được rút ngắn đáng kể. Về chuẩn Open API, trong quá trình nghiên cứu, Cục CNTT cũng nhận thấy, để triển khai được trong ngành Ngân hàng Việt Nam, có nhiều vấn đề về pháp lý và công nghệ cần được làm rõ và tháo gỡ như: Tính bảo mật, quyền riêng tư, mô hình, chuẩn kết nối giữa hệ thống ngân hàng, các công ty Fintech; phạm vi và lộ trình mở dữ liệu của ngân hàng; các vấn đề về an ninh trong bảo vệ hệ thống trước nguy cơ truy cập bất hợp pháp…

Hiện Ngân hàng Nhà nước Việt Nam theo chỉ đạo của Chính phủ vẫn đang được gấp rút nghiên cứu công nghệ bảo mật, quản lý danh tính trên nền tảng mở giúp xác thực thông tin tài khoản và chuẩn hóa quy trình xác thực giữa các tổ chức tài chính và bên thứ ba. Hướng tới giúp ngân hàng giải quyết bài toán đa dạng hóa dịch vụ tài chính, tiếp cận nhóm khách hàng khác nhau với chi phí hợp lý về nguồn nhân lực, tài chính, thời gian, tối đa hóa lợi ích mang lại cho khách hàng.

Tham khảo:

1. Top 10 Retail Banking Trends and Priorities for 2020 

2. CREALOGIX Public APIs

3. Open Banking: What Does The Future Hold? 

4. Open Banking, Preparing for lift off