Rủi ro khi sử dụng ví điện tử và cách hạn chế

Trong kỷ nguyên chuyển đổi số, ví điện tử đang dần trở thành một lựa chọn tối ưu đối với nhiều người nhằm giảm thiểu việc sử dụng tiền mặt. Tuy nhiên, sự tiện lợi bao giờ cũng đi kèm với những rủi ro mà người dùng có thể phải đối mặt khi sử dụng ví điện tử.

Ví điện tử không phải là khái niệm mới ở Việt Nam nhưng đang dần trở thành một lựa chọn tối ưu để thực hiện thanh toán các giao dịch và đáp ứng các nhu cầu thanh toán cơ bản. Sự đa dạng của các kênh để nạp tiền, nhận và thanh toán trên ví điện tử, bao gồm thông qua các trang web và ứng dụng di động, rất đa dạng, nhanh chóng và thuận tiện.

Mỗi loại ví điện tử lại đi theo một phân khúc khách hàng riêng biệt khác nhau, theo ước tính hiện cả nước có 26 tổ chức cung ứng dịch vụ ví điện tử như: MoMo, AirPay, ZaloPay, Moca... Chính sự tiện ích mà ví điện tử mang lại cho người sử dụng đã làm thay đổi tư duy cũng như hành vi thanh toán khi mua sắm.

Những lợi ích mà ví điện tử mang lại cho người sử dụng:

  • Tiết kiệm thời gian: Người tiêu dùng không cần phải dành thời gian để rút tiền mặt hoặc chờ đợi để nhận được thay đổi từ các thương gia. Điều này cũng dẫn đến hàng đợi trong các cửa hàng thanh toán nhanh hơn vì mỗi giao dịch được giải quyết nhanh hơn.

  • Ít rủi ro bội chi: Vì người tiêu dùng sẽ phải nạp tiền điện tử trước khi thực hiện giao dịch, nên ít có rủi ro của người tiêu dùng bội chi, không giống như thẻ tín dụng nơi người tiêu dùng có thể chi tiêu nhiều tín dụng hơn dự kiến ​​hoặc thẻ ghi nợ mà người tiêu dùng chi tiêu nhiều hơn dự kiến ​​từ tài khoản ngân hàng của họ.

Những lợi ích của ví điện tử đối với doanh nghiệp:

  • Hàng đợi nhanh hơn: Với ví điện tử, người tiêu dùng không cần phải mất thời gian tính tiền mặt tại quầy thu ngân và không cần phải trả thời gian trả lại thay đổi cho người tiêu dùng, do đó dẫn đến giao dịch nhanh hơn. Điều này dẫn đến hàng đợi nhanh hơn và có thể thực hiện nhiều giao dịch hơn trong một khoảng thời gian (ví dụ: số lượng giao dịch tăng lên mỗi giờ).

  • Theo dõi doanh số: Với người tiêu dùng sử dụng ví điện tử và thực hiện giao dịch không dùng tiền mặt, chủ doanh nghiệp sẽ dễ dàng theo dõi và hạch toán cho từng giao dịch hơn, tiết kiệm thời gian và nhân lực cho doanh nghiệp để đếm và lập bảng tiền mặt vào cuối mỗi ngày làm việc.

Digibank text and image block
Digibank image and text block

Với rất nhiều người tiêu dùng và doanh nghiệp sử dụng nhiều loại ví điện tử thông qua các kênh khác nhau, điều quan trọng là các rủi ro của việc sử dụng ví điện tử được giảm thiểu để thúc đẩy niềm tin vào ví điện tử để thúc đẩy tăng trưởng hơn nữa trong ví điện tử.

Rủi ro về việc bị mất tiền

Đây là mối quan tâm lớn nhất của tất cả các chủ sở hữu ví điện tử. Sự lo lắng này hoàn toàn có cơ sở vì đã có nhiều trường hợp chủ sở hữu ví điện tử dường như bị mất một cách bí ẩn một số tiền lớn mà không rõ nguyên nhân.

Không giống như thẻ tín dụng hoặc thẻ ghi nợ, ví điện tử được mã hóa mạnh. Điều này có nghĩa là hầu như không thể có được quyền truy cập mà không có nhận dạng phù hợp - chẳng hạn như dấu vân tay hoặc mã PIN.

Tuy nhiên, cần phải nói rằng tất cả các yếu tố bảo mật đều có lỗ hổng. Do đó, các nhà cung cấp dịch vụ thanh toán điện tử và ví điện tử cần phải xem xét và kiểm tra mức độ bảo mật thông tin của hệ thống theo định kỳ để đảm bảo hệ thống bảo mật không bị xâm phạm và quét mã độc bị nhiễm tiềm ẩn.

Đồng thời, người dùng ví điện tử phải cẩn thận hơn và không chia sẻ OTP, mật khẩu, thông tin cá nhân với người khác. Ngoài ra, người dùng nên cảnh giác với các cuộc gọi, trò chuyện hoặc email có vẻ như từ chính tổ chức phát hành thẻ, ngân hàng dịch vụ, nhưng thực chất là của tin tặc nhằm che giấu yêu cầu đối với người dùng để đánh cắp thông tin cá nhân, mật khẩu hoặc thông tin thẻ.

Rủi ro trong lúc thực hiện thanh toán

Hiện nay, các ví điện tử đều dùng mã QR Code để thực hiện các giao dịch thanh toán, QR code được chia làm 2 loại: Static QR Code (QR Code tĩnh) Dynamic QR Code (QR Code động). Static QR code là mã QR cố định chỉ có thông tin số tài khoản của đơn vị chấp nhận thẻ.

So với Static QR Code thì Dynamic QR Code có nhiều ưu việt hơn về hiệu quả sử dụng. Static QR Code chỉ mã hóa sẵn thông tin về người bán, vì vậy người dùng phải tự nhập số tiền thanh toán; trong khi đó Dynamic QR Code hiển thị đầy đủ thông tin thanh toán từ hệ thống, khách hàng không cần nhập thêm bất cứ thông tin nào khi thanh toán. Các thông tin về giao dịch thanh toán được liên kết với thông tin về giao dịch bán hàng từ hệ thống, giúp dễ dàng theo dõi các giao dịch, hạn chế mất tiền do lỗi khi thực hiện giao dịch (ví dụ: vô tình thanh toán nhiều hơn mức cần thiết cho người bán).

Rủi ro do thiếu khung pháp lý rõ ràng

Hiện tại, tại Việt Nam, chưa có bất kỳ quy định cụ thể nào giải quyết các rủi ro phát sinh từ ví điện tử. Khi xảy ra sự cố liên quan đến ví điện tử, rất khó để quy trách nhiệm pháp lý cho bất kỳ tổ chức hoặc cá nhân nào để xác định các hình phạt thích hợp. Như vậy, người tiêu dùng và doanh nghiệp không có sự truy đòi pháp lý khi sự cố như vậy xảy ra.

 Cách hạn chế rủi ro từ ví điện tử

Cuộc cách mạng 4.0 mang đến cả những cơ hội lẫn rủi ro về mọi mặt, đặc biệt là về việc bảo mật thông tin người dùng. Những rủi ro tiềm ẩn đối với bảo mật thông tin xuất phát từ việc sử dụng các thiết bị kết nối Internet sẽ tiếp tục gia tăng, đặc biệt là trong lĩnh vực tài chính ngân hàng. Điều này đòi hỏi phải tăng cường bảo mật thông tin từ hệ thống lẫn nâng cao ý thức của người dùng về việc bảo mật thông tin cá nhân, không chỉ bằng việc cung cấp các giải pháp kỹ thuật và từ sự phối hợp từ khách hàng mà còn bằng cách cải thiện khung pháp lý.

Tại Việt Nam, thông qua Dự thảo Luật về dịch vụ thanh toán trung gian, Ngân hàng Nhà nước đã công khai về mức giới hạn cho các giao dịch của ví điện tử là 20 triệu đồng/ngày đối với cá nhân và 100 triệu đồng/ngày đối với các tổ chức. Bên cạnh đó, giới hạn giao dịch hàng tháng được đặt tương ứng là 100 triệu đồng và 500 triệu đồng.

Theo ông Phạm Tiến Dũng, Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, cho biết hiện nay, các ngân hàng tại Việt Nam đã hoàn tất việc thiết lập giới hạn giao dịch hàng ngày và hàng tháng cho ví điện tử nhằm ngăn chặn việc lạm dụng ví điện tử cho các hoạt động bất hợp pháp như trốn thuế hoặc rửa tiền.

Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước đã hoàn tất việc sửa đổi, bổ sung Thông tư 39/2014/TT-NHNN thành Thông tư 23/2019/TT-NHNN hướng dẫn về dịch vụ trung gian thanh toán với nhiều quy định mới nhằm thắt chặt các điều kiện mở tài khoản , sử dụng và giới hạn giao dịch ví điện tử để kiểm soát và ngăn ngừa rủi ro có thể xảy ra với người dùng, cấm sử dụng ví điện tử cho các mục đích giao dịch bất hợp pháp như rửa tiền, tài trợ khủng bố, lừa đảo và vi phạm pháp luật khác.

Ở loạt bài viết tiếp theo, Digibank.vn sẽ giới thiệu đến bạn đọc các công cụ về việc bảo mật thông tin dành cho ví điện tử và các thiết bị di động có tích hợp ví điện tử phù hợp với thị trường nước ngoài.

Digibank text and image block