EVFTA: chuyển đổi số và thành công của doanh nghiệp

Từ ngày 01/8/2020, Hiệp định tự do thương mại Việt Nam - Liên minh Châu Âu EU (EVFTA) chính thức có hiệu lực, mở ra cơ hội bứt phá cho nền kinh tế Việt Nam. Những cam kết dành đối xử công bằng, bình đẳng, bảo hộ an toàn và đầy đủ cho các khoản đầu tư và nhà đầu tư của nhau trong Hiệp định IPA cũng sẽ góp phần tích cực vào việc xây dựng môi trường pháp lý và đầu tư minh bạch, từ đó Việt Nam sẽ thu hút nhiều hơn nhà đầu tư đến từ EU và các nước khác.

Digibank CMS- Sample image floating

Đối với EU-27, Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ 17 trên thế giới, thứ 8 ở châu Á và lớn thứ 2 trong ASEAN, và ngược lại, EU-27 hiện cũng là một trong các thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Dựa trên nền tảng mối quan hệ đối tác chiến lược sẵn có, Hiệp định EVFTA tạo thêm cho Việt Nam rất nhiều lợi thế, ưu đãi và cơ hội mới, trong đó có
- Hướng tới xóa bỏ gần 100% biểu thuế của EU (dự tính tăng kim ngạch xuất khẩu sang EU khoảng 42% năm 2025 và 45% năm 2030).
- Động lực phát triển kinh tế xã hội bền vững.
- Thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao.
- Đa dạng hóa đối tác, mở rộng không gian chiến lược.

Theo chuyên gia của Ngân hàng thế giới, về lâu dài, tác động kết hợp của Covid-19 và căng thẳng thương mại có thể đưa đến quá trình tái cấu trúc sâu sắc các chuỗi giá trị toàn cầu, mở đường cho Việt Nam bước vào để lấp đầy chỗ trống trong chuỗi cung ứng. 

Đi kèm với cơ hội là thách thức đối với Việt Nam, đặt ra yêu cầu phải thay đổi để đón nhận cơ hội

Hiện nay, các hình thức giao dịch số, hợp đồng số, hậu mãi số, giải quyết tranh chấp số,... đã phổ biến và được áp  dụng tại các quốc gia EU cũng như các nước phát triển khác trên thế giới. Các doanh nghiệp ở Châu Âu đi trước Việt Nam hàng chục năm trong việc áp dụng công nghệ số. Vậy nên để đảm bảo đảm sự cân bằng và tạo điều kiện thuận lợi cho việc hợp tác phát triển sâu rộng, Hiệp định EVFTA cũng có các nội dung quy định về yêu cầu năng lực số. 

Digibank CMS- Sample image floating

Tuân thủ “luật chơi” quốc tế - thực chất ở đây chính là chuyển đổi số, khi áp dụng chuyển đổi số thành công thì có thể tham gia vào bất kỳ khối kinh tế nào, trở thành đối tác thương mại với bất kỳ quốc gia phát triển nào. Chuyển đổi số giờ đây là vấn đề sống còn của cả Chính phủ lẫn Doanh nghiệp Việt Nam, không chuyển đổi đồng nghĩa với việc thụt lùi, lạc hậu, tự đẩy mình ra khỏi “sân chơi chung”.

Hiện tại, Việt Nam vẫn vận hành theo mô hình kinh tế tuyến tính (Linear Economy) - Khai thác tài nguyên làm đầu vào cho hệ thống kinh tế (Take) → Sản xuất (Make) → Tiêu dùng (Use) → Thải loại (Dispose): Đây là quá trình biến tài nguyên thành chất thải, do đó tất yếu sẽ dẫn tới cạn kiệt và lãng phí tài nguyên, tiêu tốn năng lượng, ô nhiễm môi trường, hiệu quả kinh tế thấp. Do đó, để đáp ứng được các yêu cầu theo Hiệp định đưa ra, định hướng cần tập trung vào là chuyển đổi từ nền kinh tế tuyến tính sang kinh tế tuần hoàn (Circular Economy) - mô hình khác nhau được xây dựng theo nguyên tắc tái tạo (Regeneration) và khôi phục (Restoration) sử dụng trong hệ thống kinh tế nhằm giảm đến mức tối thiểu số lượng tài nguyên sử dụng đầu vào và số lượng phế thải tạo ra, hiệu quả cao, năng suất lao động cao, tiết kiệm tài nguyên và năng lượng, giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Không những thế, nhằm nâng cao vị thế đối với EU và bắt kịp với xu hướng của thế giới, Chính phủ Việt Nam khuyến khích thực hiện chuyển đổi số và áp dụng công nghệ số IoT, Cloud, Big Data, AI, Blockchain,... để xây dựng mô hình kinh tế tuần hoàn tối ưu nhất.

Tận dụng cơ hội đến từ EVFTA để tiếp cận thị trường EU

1. Hiểu rõ về yêu cầu của EVFTA

Trước hết, các doanh nghiệp cần chủ động theo dõi và tiếp cận thông tin, nắm rõ những yêu cầu và tiêu chuẩn đặt ra, lộ trình triển khai ưu đãi cùng các quy định khác của Việt Nam có liên quan đến Hiệp định EVFTA để từ đó có kế hoạch / chiến lược sản xuất, kinh doanh phù hợp, để tận dụng tối đa cơ hội. 

Chủ động nâng cao chất lượng sản phẩm dịch vụ, xây dựng chiến lược kinh doanh lâu dài, tái cấu trúc lại hệ thống và phương thức sản xuất, đáp ứng các tiêu chuẩn và quy trình an toàn sản phẩm do EU quy định. Đối với các doanh nghiệp nông nghiệp, tập trung sản xuất hữu cơ tuần hoàn, tham gia vào chuỗi giá trị của ngành thực phẩm đa quốc gia của Châu u. Đối với các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh thương mại, ứng dụng thành quả, giải pháp công nghệ, tối ưu hóa mọi nguồn lực, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa, tuân thủ nghiêm ngặt Quy tắc xuất xứ EVFTA để được áp dụng các ưu đãi thuế quan khi tham gia vào thị trường chung Châu Âu. 

2.  Đánh giá lại thị trường hiện tại và tương lai

Nhờ vào EVFTA, các doanh nghiệp có thể có được rất nhiều cơ hội và cách thức giảm thiểu rủi ro. Việc áp dụng ưu đãi thuế quan cho hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam giúp doanh nghiệp Việt Nam có được nhiều ưu thế hơn hẳn so với các quốc gia không ký Hiệp định tự do thương mại với EU.

Các ưu đãi về thuế quan đem cơ hội lớn cho Doanh nghiệp Việt Nam để xuất khẩu hàng hóa trực tiếp sang nước ngoài hoặc tham gia vào các chuỗi giá trị toàn cầu (Global Value Chain) của các công ty đa quốc gia xuất khẩu sang Châu Âu. So với các doanh nghiệp cùng khu vực đến từ Thái Lan, Indonesia hay Trung Quốc, doanh nghiệp Việt Nam được hưởng mức thuế suất hàng hóa xuất khẩu thấp hơn nhiều khi xuất khẩu hàng hóa trực tiếp sang Châu Âu. Còn đối với các doanh nghiệp Việt Nam đang hướng tới việc tham gia vào Chuỗi giá trị quốc tế để xuất khẩu vào thị trường Châu u, lợi thế về giá của các công ty đa quốc gia sẽ được tối ưu khi hợp tác cùng các nhà cung cấp tại Việt Nam nhờ vào ưu đãi thuế quan của EVFTA.  

Digibank CMS - a big picture

3.  Kiểm tra chuỗi cung ứng

Người tiêu dùng cũng như các doanh nghiệp Châu Âu rất chú trọng đến tính bền vững, minh bạch, đảm bảo chất lượng, vấn đề lao động của chuỗi cung ứng ở Việt Nam, vậy nên các doanh nghiệp VIệt Nam muốn thâm nhập vào thị trường Châu Âu phải tập trung phát triển hệ thống truy xuất nguồn gốc trong toàn bộ chuỗi cung ứng của mình. Hệ thống truy xuất nguồn gốc phải có khả năng theo dõi được nhà cung cấp, tìm nguồn cung ứng nguyên liệu thô đến khi sản xuất các công đoạn khác nhau ở từng địa điểm và cuối cùng là lắp ráp, đóng gói sản phẩm cuối cùng. Xây dựng chuỗi cung ứng sẽ cho phép doanh nghiệp xác định, kiểm tra được các nhà cung cấp có thể đảm bảo được các yêu cầu về chất lượng, môi trường, lao động của Hiệp định hay không, và có hướng giải quyết hiệu quả khi các nhà cung cấp không tuân thủ. Các giải pháp phần mềm Enterprise Resource Planning (ERP) và Supply Chain Management là một trong các công cụ hữu hiệu để các doanh nghiệp theo dõi được hoạt động của chuỗi cung ứng của mình. Ngoài ra, các công nghệ mới như Blockchain, QR code hay RFID cũng cho thấy tiềm năng rất lớn trong việc theo dõi và truy xuất nguồn gốc hàng hóa trong chuỗi cung ứng.

Digibank CMS- Sample image floating

Các doanh nghiệp Việt Nam sở hữu chuỗi cung ứng có nguồn nguyên liệu chính hoặc được tăng thêm giá trị hàng hóa ở nước ngoài phải đảm bảo được các sản phẩm vẫn đáp ứng các quy định yêu cầu xuất xử theo điều kiện giảm thuế của EVFTA. Các doanh nghiệp không đáp ứng được các yêu cầu về xuất xử có thể xem xét từ bỏ chuỗi cung ứng trở về Việt Nam.

4.  Đánh giá điểm mạnh và điểm yếu, cơ hội và mối đe dọa của doanh nghiệp
Các doanh nghiệp cần hiểu rõ thị trường EU mà họ muốn thâm nhập và đánh giá khả năng cạnh tranh của mình trước các đối thủ cạnh tranh. Các doanh nghiệp cần đánh giá xem lợi nhuận và chi phí sản xuất của họ sẽ bị ảnh hưởng như thế nào thông qua những điều chỉnh trong chuỗi cung ứng cần thiết để thâm nhập thị trường EU. Lưu ý rằng các công nghệ số có thể giúp tối ưu hóa nguồn lực và đơn giản hóa các yêu cầu truy xuất nguồn gốc, các doanh nghiệp cần xem xét các công nghệ kỹ thuật số phù hợp có thể được triển khai để định vị tốt để thâm nhập thị trường EU. Trên cơ sở phân tích kỹ lưỡng, từ đó có thể xây dựng chiến lược kinh doanh và chiến lược định giá phù hợp cho dài hạn và trung hạn.


Tham khảo:

1. Tác động của Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA) đến hoạt động xuất nhập khẩu, định hướng cho doanh nghiệp Việt Nam

2. EVFTA: Guidance on the Rules of Origin